Cách chăm sóc chanh dây: hướng dẫn bón phân và cắt cành

Chanh dây (chanh leo) là cây trồng cho giá trị kinh tế cao, tuy nhiên để cây sinh trưởng khỏe, ra hoa nhiều và cho trái ổn định thì chăm sóc chanh dây đúng kỹ thuật là yếu tố rất quan trọng. Trong đó, cách bón phân cho chanh dây và cách cắt cành chanh dây có ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và tuổi thọ vườn cây. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách chăm sóc cây chanh dây, giúp bà con và người trồng áp dụng hiệu quả trong thực tế.

Tổng quan về nhu cầu sinh trưởng của cây chanh dây

Cây chanh dây (chanh leo) là loại cây thân leo, sinh trưởng nhanh và cho trái sớm nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, cây có nhu cầu dinh dưỡng cao và phản ứng rất rõ với việc chăm sóc sai kỹ thuật, đặc biệt là bón phân và cắt cành.

Trong suốt quá trình sinh trưởng, chanh dây cần:

• Đất tơi xốp, thoát nước tốt, không bị úng gốc
• Nước tưới đầy đủ, nhưng không để đất quá ẩm kéo dài
• Dinh dưỡng cân đối, tránh bón thừa đạm làm cây tốt lá nhưng ít trái
• Giàn leo chắc chắn, giúp cây phát triển thân – cành ổn định

Việc chăm sóc cây chanh dây theo từng giai đoạn (cây con, sinh trưởng mạnh, ra hoa – nuôi trái) sẽ giúp cây khỏe, hạn chế sâu bệnh và đạt năng suất cao, ổn định lâu dài.

Cách chăm sóc chanh dây theo từng giai đoạn

Cây chanh dây (chanh leo, lạc tiên) là cây thân leo sinh trưởng mạnh, cho trái sớm nhưng cũng rất nhạy cảm với điều kiện đất, nước và dinh dưỡng. Vì vậy, việc chăm sóc cần thực hiện theo từng giai đoạn sinh trưởng để cây phát triển ổn định, hạn chế sâu bệnh và cho năng suất cao, bền vững.

Giai đoạn chuẩn bị đất và thời vụ trồng

Chanh dây có thể trồng trên nhiều địa hình, tuy nhiên đất trồng quyết định tới 50% khả năng sinh trưởng ban đầu của cây.

Yêu cầu đất trồng

• Đất tơi xốp, giàu hữu cơ, thoát nước tốt
• Phù hợp nhất: đất thịt nhẹ, đất đỏ bazan
• Độ pH thích hợp: 5,5 – 6
• Đất quá chua → rễ kém phát triển
• Đất quá kiềm → cây khó hấp thu dinh dưỡng

Thời vụ trồng

• Mùa xuân hoặc mùa thu là thích hợp nhất
• Tránh trồng vào thời điểm mưa dầm kéo dài hoặc nắng nóng gay gắt

Làm đất

• Làm sạch cỏ dại, tàn dư cây trồng cũ
• San phẳng mặt đất
• Với đất dốc: đào rãnh thoát nước chống xói mòn
• Đào hố 60 x 60 x 60 cm, để riêng lớp đất mặt

Giai đoạn trồng cây con (0 – 1 tháng sau trồng)

Bón phân lót

• Phân chuồng hoai hoặc phân hữu cơ vi sinh: 10 – 15 kg/hố
• Trộn đều với lớp đất mặt
• Nếu đất chua: bổ sung 0,5 kg vôi bột/hố để khử chua, diệt mầm bệnh

Kỹ thuật trồng

• Dùng dao sắc cắt bỏ túi nilon bầu
• Đặt cây con thẳng đứng giữa hố
• Lấp đất nhẹ, không nén chặt gốc
• Tưới nước ngay sau trồng để giữ ẩm

Lưu ý: Không trồng quá sâu, tránh vùi cổ rễ gây thối gốc.

Giai đoạn cây leo giàn – sinh trưởng thân lá (1 – 4 tháng)

Làm giàn cho chanh dây

• Chanh dây là cây leo, nếu không làm giàn cây sẽ kém phát triển và dễ nhiễm bệnh.
• Có thể làm giàn mướp hoặc giàn chữ T
• Giàn chữ T được khuyến khích vì:
• Ánh sáng phân bố đều
• Tán cây thông thoáng
• Giảm nấm bệnh

Thông số giàn:

• Chiều cao: 1,8 – 2 m
• Trụ: tre, gỗ hoặc bê tông
• Lưới thép/dây kẽm: ô 40 x 40 cm

Giai đoạn chăm sóc sinh trưởng mạnh

Nhu cầu nước và tưới nước

Chanh dây là cây ưa ẩm, cần nhiều nước, đặc biệt từ lúc ra hoa đến nuôi trái.

• Trung bình: 2 ngày tưới 1 lần
• Mùa khô: tăng lượng nước
• Thiếu nước → rụng hoa, rụng trái, teo trái
• Dư nước → úng rễ, thối gốc

Tưới vừa đủ, đất ẩm nhưng không đọng nước.

Cắt tỉa, tạo tán

Cắt tỉa quyết định khả năng ra hoa và đậu trái.

Khi cây leo lên giàn:

• Giữ thân chính khỏe
• Tạo các cành thứ cấp phân bố đều trên mặt giàn

Mùa mưa:

• Tỉa bớt lá và cành rậm
• Giảm ẩm độ → hạn chế nấm bệnh

Sau mỗi đợt thu hoạch:

• Cắt bỏ toàn bộ cành đã cho trái
• Chỉ giữ thân chính và cành từ gốc lên giàn

Nếu không đốn tỉa cuối vụ, cây sẽ suy yếu, năng suất vụ sau giảm mạnh.

Giai đoạn bón phân theo từng thời kỳ

Từ trồng đến ra hoa (0 – 5/6 tháng)

• Phân NPK giàu đạm và lân: 16-16-8, 22-12-8
• Lượng: 0,2 – 0,4 kg/cây/lần
• Bón 1 tháng/lần
• Ngừng bón trước khi ra hoa 1 tháng
• Có thể hòa loãng tưới gốc

Giai đoạn ra hoa – nuôi trái

Sau khi đậu trái non:

• Dùng NPK cân đối hoặc giàu kali: 17-17-17, 20-10-10, 15-7-20
• Lượng: 0,5 kg/cây
• Bón 2 – 3 lần
• Ngừng bón trước thu hoạch 1 tháng

Kali giúp trái to, nhiều nước, vỏ đẹp.

Giai đoạn sau thu hoạch

• Bón phân hồi phục: 16-16-8, 22-12-8
• Lượng: 0,3 – 0,5 kg/cây/lần
• Bón 1 tháng/lần cho tới trước khi ra hoa vụ mới

Cách bón phân

• Cuốc rãnh tròn quanh gốc theo tán cây
• Sâu 10 – 25 cm, rộng 15 – 30 cm
• Bón phân, lấp đất, tưới nước

Định kỳ 3 lần/năm bón 10 – 15 kg phân chuồng hoai/gốc để cải tạo đất.

Giai đoạn thu hoạch và bảo quản

• Thu hoạch khi trái gần chín hoặc chín hoàn toàn
• Thu nhẹ tay, tránh trầy xước vỏ
• Phân loại trái trước khi đóng gói
• Bảo quản nơi khô thoáng
• Nếu thu gặp mưa:
• Treo trái cao
• Hoặc sấy nhẹ để tránh thối

Một số lưu ý khi chăm sóc cây chanh dây

Để cây chanh dây sinh trưởng ổn định, ra hoa nhiều và cho trái đều, người trồng cần chú ý một số điểm quan trọng trong quá trình chăm sóc:

• Đảm bảo đất trồng thoát nước tốt, không để gốc cây bị ngập úng lâu ngày vì rất dễ gây thối rễ, thối gốc.
• Bón phân hợp lý và cân đối, tránh bón thừa đạm khiến cây tốt lá nhưng ít hoa, tăng nguy cơ sâu bệnh; cần bổ sung đầy đủ kali, canxi và trung – vi lượng.
• Thường xuyên cắt tỉa, tạo tán, giữ vườn thông thoáng giúp hạn chế nấm bệnh và tạo điều kiện cho cây ra hoa, đậu trái tốt hơn.
• Theo dõi sâu bệnh định kỳ, đặc biệt là các bệnh thường gặp như loang dầu, teo trái, thối gốc để xử lý kịp thời, tránh lây lan.
• Điều chỉnh chế độ chăm sóc theo thời tiết: mùa mưa chú ý thoát nước và phòng nấm bệnh, mùa nắng tăng cường tưới nước để cây không bị stress.
• Sau mỗi đợt thu hoạch, cần cắt bỏ cành đã cho trái và bón phân hồi phục để cây nhanh chóng tái sinh trưởng cho vụ tiếp theo.

Chăm sóc chanh dây đúng kỹ thuật là yếu tố then chốt giúp cây sinh trưởng khỏe, ra hoa nhiều và cho năng suất ổn định. Việc bón phân hợp lý, cắt cành đúng thời điểm kết hợp với quản lý nước tưới và phòng bệnh tốt sẽ giúp vườn chanh dây hạn chế rủi ro và kéo dài thời gian khai thác. Hy vọng những hướng dẫn trên sẽ giúp bà con và người trồng áp dụng hiệu quả trong thực tế, nâng cao năng suất và chất lượng chanh dây.