Một số bệnh trên chanh dây gây teo trái, thối gốc và cách xử lý

Chanh dây là cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao, tuy nhiên trong quá trình canh tác, cây rất dễ mắc các bệnh trên chanh dây nếu điều kiện thời tiết và kỹ thuật chăm sóc không phù hợp. Nhiều nhà vườn gặp tình trạng chanh dây bị teo trái, loang dầu, thối gốc làm giảm nghiêm trọng năng suất và chất lượng quả. Bài viết sau sẽ tổng hợp một số bệnh chanh dây thường gặp, dấu hiệu nhận biết và cách xử lý hiệu quả, giúp người trồng chủ động phòng trừ và bảo vệ vườn cây.

Nguyên nhân khiến chanh dây dễ mắc bệnh

Trong quá trình trồng và chăm sóc, chanh dây rất dễ phát sinh bệnh nếu gặp điều kiện bất lợi. Một số nguyên nhân chính dẫn đến các bệnh trên chanh dây như teo trái, loang dầu, thối gốc gồm:

• Thời tiết mưa nhiều, ẩm độ cao: Môi trường ẩm ướt kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho nấm và vi khuẩn phát triển, gây bệnh loang dầu và thối gốc rễ.
• Đất trồng thoát nước kém: Đất bị úng nước lâu ngày làm rễ bị nghẹt, dễ dẫn đến chanh dây bị thối gốc, thối rễ.
• Mật độ trồng quá dày: Vườn trồng rậm rạp, thiếu thông thoáng khiến nấm bệnh lây lan nhanh.
• Chăm sóc và bón phân không hợp lý: Bón thừa đạm, thiếu trung – vi lượng làm cây sinh trưởng mất cân đối, dễ bị chanh dây bị teo trái.
• Giống cây không sạch bệnh: Sử dụng cây giống yếu, nhiễm bệnh ngay từ đầu khiến cây dễ suy kiệt và phát bệnh sớm.

Các bệnh trên chanh dây thường gặp

1. Bệnh loang dầu chanh dây

Bệnh thường xuất hiện đầu tiên trên lá bánh tẻ và lá non. Trên bề mặt lá xuất hiện các mảng xanh đậm bất thường, nhìn giống như bị thấm dầu. Sau một thời gian, vết bệnh lan rộng, chuyển sang màu vàng rồi làm lá khô và rụng sớm.
Trên trái chanh dây, bệnh tạo ra các đốm sẫm màu, bề mặt ẩm, trái dễ rụng khi còn non hoặc chín không đều.

Nguyên nhân gây bệnh

• Bệnh loang dầu chanh dây chủ yếu do nấm và vi khuẩn gây ra. Chúng phát triển mạnh trong điều kiện:
• Mưa nhiều, độ ẩm không khí cao
• Vườn rậm rạp, thiếu ánh sáng và thông thoáng
• Đất trồng thoát nước kém, gốc cây thường xuyên ẩm ướt
• Bón phân mất cân đối, đặc biệt là thừa đạm, thiếu kali và canxi

Mức độ ảnh hưởng đến cây và trái

Bệnh làm giảm khả năng quang hợp của lá, cây sinh trưởng yếu, dễ rụng hoa và trái non. Nếu không xử lý kịp thời, bệnh có thể lây lan nhanh trên diện rộng, gây thất thu nghiêm trọng cho vườn chanh dây.

Cách xử lý và phòng ngừa

• Cắt bỏ toàn bộ lá, cành và trái đã bị bệnh nặng, đem tiêu hủy
• Tỉa cành tạo độ thông thoáng, hạn chế ẩm độ trong vườn
• Cải tạo hệ thống thoát nước, không để đọng nước quanh gốc
• Bón phân cân đối, tăng kali, canxi và phân hữu cơ hoai
• Phun thuốc phòng trị nấm – vi khuẩn theo đúng khuyến cáo kỹ thuật

Bệnh chanh dây bị teo trái

Trái chanh dây phát triển chậm, kích thước nhỏ hơn bình thường. Cuống trái dần khô, trái dễ rụng trước khi chín. Những trái còn lại thường ít nước, ruột khô, chất lượng kém.

Nguyên nhân gây chanh dây bị teo trái

• Thiếu dinh dưỡng, đặc biệt là kali, canxi, bo và magiê
• Bón quá nhiều đạm khiến cây phát triển lá mạnh nhưng nuôi trái kém
• Bộ rễ bị tổn thương do bệnh thối rễ hoặc úng nước
• Thời tiết nắng nóng kéo dài, cây bị stress sinh lý

Ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng

Bệnh teo trái làm giảm mạnh năng suất, trái không đạt kích cỡ thương phẩm, dẫn đến giá bán thấp và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế.

Biện pháp khắc phục

• Điều chỉnh chế độ phân bón, giảm đạm, tăng kali và trung – vi lượng
• Bổ sung canxi – bo qua gốc hoặc phun qua lá
• Duy trì độ ẩm đất ổn định, tránh khô hạn kéo dài
• Kết hợp phòng trừ bệnh rễ để cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn

Bệnh chanh dây bị thối gốc, thối rễ

Gốc cây chuyển màu nâu đen, mềm nhũn và có mùi hôi. Lá vàng, héo rũ dù đất vẫn còn ẩm. Khi đào gốc lên thấy rễ bị thối, bong tróc lớp vỏ, dễ đứt.

Nguyên nhân

• Bệnh do các loại nấm trong đất gây ra, phát sinh mạnh khi:
• Đất bị úng nước kéo dài
• Trồng chanh dây ở vùng thấp, không lên luống cao
• Mưa lớn liên tục nhưng không có hệ thống thoát nước

Mức độ nguy hiểm

Đây là bệnh nguy hiểm nhất trên chanh dây, có thể làm cây chết nhanh chỉ sau thời gian ngắn. Nếu không xử lý sớm, bệnh dễ lây lan sang các cây xung quanh.

Cách xử lý khi chanh dây bị thối gốc

• Đào rãnh thoát nước khẩn cấp cho vườn
• Cắt bỏ phần rễ bị thối, xử lý gốc bằng thuốc đặc trị nấm
• Bón vôi để khử trùng đất, cải tạo môi trường rễ
• Trường hợp cây bị nặng nên nhổ bỏ và trồng cây mới

Một số bệnh khác trên cây chanh dây

Ngoài các bệnh chính trên, chanh dây còn có thể gặp:

• Bệnh thán thư: gây đốm nâu trên lá và trái, làm trái thối
• Bệnh đốm lá: lá xuất hiện đốm tròn, rụng sớm
• Bệnh héo rũ: cây héo nhanh do rễ bị nấm tấn công
• Bệnh virus: xoăn lá, vàng lá, cây còi cọc, rất khó phục hồi

Với nhóm bệnh này, phòng bệnh ngay từ đầu bằng giống sạch bệnh, đất thoát nước tốt và chăm sóc đúng kỹ thuật là biện pháp hiệu quả nhất.

Biện pháp phòng bệnh tổng hợp cho chanh dây

Để hạn chế các bệnh thường gặp trên chanh dây như loang dầu, teo trái, thối gốc, người trồng cần áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp ngay từ đầu vụ đến suốt quá trình chăm sóc.

• Chọn giống chanh dây khỏe, sạch bệnh, có nguồn gốc rõ ràng, không dùng cây giống yếu hoặc đã nhiễm nấm.
• Làm đất và thiết kế vườn hợp lý, lên luống cao, đào rãnh thoát nước tốt, đặc biệt quan trọng trong mùa mưa để tránh úng gốc.
• Trồng mật độ vừa phải, thường xuyên tỉa cành, tạo tán thông thoáng giúp giảm ẩm độ trong vườn.
• Bón phân cân đối, không bón thừa đạm; tăng cường kali, canxi và trung – vi lượng để cây khỏe, nuôi trái tốt.
• Quản lý nước tưới hợp lý, tưới đủ ẩm, tránh để cây khô hạn kéo dài hoặc ngập nước.
• Vệ sinh vườn định kỳ, thu gom lá rụng, trái hư, cành bệnh và tiêu hủy xa vườn.
• Phun phòng nấm, vi khuẩn định kỳ, nhất là vào mùa mưa hoặc khi thời tiết ẩm, ưu tiên kết hợp biện pháp sinh học.
• Theo dõi vườn thường xuyên, phát hiện sớm dấu hiệu bệnh để xử lý kịp thời, tránh lây lan diện rộng.

Trên đây là những bệnh thường gặp trên chanh dây như bệnh loang dầu, teo trái, thối gốc cùng các biện pháp phòng và xử lý hiệu quả. Việc phát hiện sớm, xử lý kịp thời và áp dụng biện pháp phòng bệnh tổng hợp sẽ giúp cây chanh dây sinh trưởng khỏe, hạn chế rủi ro và duy trì năng suất ổn định. Hy vọng những thông tin trên sẽ hỗ trợ bà con trong quá trình chăm sóc và bảo vệ vườn chanh dây đạt hiệu quả cao.